İnsanların ve diğer tüm canlıların etkileşim içinde bulundukları ortama çevre denmektedir. Bu ortam tüm canlılara ev sahipliği yapan kültürel bir ortamdır. Çevre kirliliği hava, su, toprak kirliliği olarak doğada oluşmaktadır .Bunun sonucunda insanlar ve diğer tüm canlıların içinde bulunduğu ekosistem etkilenmektedir. (İbadullayeva ,2019:5).

     Çevreye insan eliyle gelen tahribat ve yine insanın etkilenmesine Rachel Carson dikkat çekmiştir. 1962 yılında Sessiz Bahar (Silent Spring) isimli eseriyle Rachel Carson modern çevre hareketini başlatmıştır. 1962 yılında yayınlanan Sessiz Bahar isimli eser çevremizin ve ortak geleceğimizin tehdit edildiğine dikkat çekmektedir. Tarihin seyrini değiştiren bu eseri, New York Times Gazetesi “Sessiz Bahar Şimdi Gürültülü Bir Yaz” başlığı ile vermiştir. Rachel Carson bir bilim insanı olarak doğa ekosistemi ile beden ekosistemini birlikte ele almıştır. Çevreye insan faktörüyle gelen tahribat yine insanın ödediği bedel ve insan bedenine gelen hastalıklarla sonuçlanmaktadır. 1962 yılında yayımlanan Sessiz Bahar adlı eser insan bedeni ve çevrenin ekolojilerini birlikte ele almıştır. Çevre kirliliğinin insan sağlığı üzerindeki etkileri günümüzde kesinleşmiştir.

     Rachel Carson’un  eseri  havayı, suyu, toprağı etkileyen konularda değişiklikleri tetiklemiş ve önemli yasaların geçmesinin yolunu açmıştır. Rachel Carson’un bu eseri büyük bir yankı uyandırmış ve devrim niteliğindedir. Rachel Carson 1962 yılında yayımladığı Sessiz Bahar’dan iki yıl sonra ölmüştür. Ölüm nedeni ile ilgili olarak eserini yazarken toksik maddelere temasından kaynaklı meme kanserine yakalandığı ifade edilmektedir. Eserinde bahsettiği çevre zehirlenirken insan bedenide zehirlenir ifadesinden Carson’un kendi bedeninden bahsettiği düşünülmektedir. Aradan geçen yarım yüzyıl sonunda sessizlik sona ermiş ve çevre tahribatının yol açtığı sağlık sorunları geçmiş yıllardaki kuşkulara karşın halk sağlığı gündemine girmiştir. Bu durumu 1990’lı yıllarda Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) ulaştığı sonuçlar daha iyi ortaya koymaktadır. Açıklanan sonuçlara göre tüm kanser türlerinin en az %80’i çevresel faktörlerle açıklanmaktadır. Bu sebeple çevre sağlığı ve halk sağlığı birbirinden ayrı düşünülemez. Nükleer felaketler sonucu ekosistemde meydana gelen şiddetli değişimler, yaygın pestisit kullanımının küresel boyutta zararlı etkileri göz ardı edilemez. Kimyasallar havaya, toprağa ve sulara zarar vermektedir. Şuan içinde bulunduğumuz koşullar daha da vahimdir. Dünyanın hemen hemen her yerinden zehir fışkırmakta ve tüm gezegeni tehdit etmektedir. Bugün Carson’un Sessiz Baharı hem çok gürültülü ve mevsimsiz kalmaktadır. İçinde bulunduğumuz kriz her gün derinleşmekte ve gezegenimiz hızla yok olmaktadır (ÖZDAĞ, 2011:179) .

      Çevre sorunlarıyla seyreden hastalıklar çoğalmakta ve yeni türleri çıkmakta ve ölümle sonuçlanan ciddi boyutlara varmaktadır. Çevre sorunlarıyla seyreden yaygın hastalıklar şu şekilde sıralanabilir: su kirliliğinden kaynaklı ishal, kolera, mantar, dizanteri, paratifo; hava kirliliği kaynaklı akciğer hastalıkları, akciğer doku kanseri nefes darlığı, astım; toprak kirliliği kaynaklı karaciğer kanseri, testis kanseri, lenfoma, beyin kanseri. Yine sanayiye bağlı hava kirliliği insanlarda çok ciddi sağlık sorunlarına yol açmaktadır (BUDAK ,2012 :138). 2019 yılında yapılan bir araştırmada çevre kirliğinin dünyada 9 milyon kişinin yaşlılık sebebi olmaksızın vaktinden önce ölümüne yol açtığını söylemektedir. Hayatını kaybeden her altı kişiden birinin ölümü kirliliğe bağlanmaktadır. Hava, su ve toprak kirliliğine bağlı hastalıkların ölüme yol açtığı bir gerçektir. Kirliliğe bağlı ölümler uyuşturucu, savaş ve AIDS, alkol kullanımına bağlı ölümlerden daha fazladır. Hindistan ve Çin kirliliğe bağlı ölümle sonuçlanan vakalarda liste başında gelmektedir.

      Sessiz baharların ve hatta gürültülü yazların dahi kalmadığı, günümüz dünyasında çevre sorunlarına ve çevrenin çığlığına kulak verilmelidir. Son yıllarda tüm dünyanın yaşadığı felaketler, artık doğaya karşı pervasız durumumuzu terk etmemiz için adeta bir uyarı niteliğindedir. Özellikle son yıllarda çevreye karşı tahribat artmış ve artık sonuçları iyice gün yüzüne çıkmıştır. İnsan ve doğaya rağmen anlayışı acilen terk edilmelidir. Günümüz yazın dünyasına çevreye insan faktörüyle gelen yıkım sonucunda insan sağlığına gelen tehdit Carson sayesinde gün yüzüne çıkmıştır. Carson’un Sessiz Bahar adlı eseri tüm dünyanın sesi olmuştur. Çevre kirliliğinin insan sağlığı üzerindeki etkileri günümüzde kesinleşmiştir “Sessiz Bahar” aynı zamanda modern dünyanın gözünü açmıştır. İnsan ve tüm canlıların sağlığı hiç şüphesiz sağlıklı hava, su ve sağlıklı topraktan geçmektedir. Çevre sağlıklı olursa insan ve diğer tüm canlıların yaşamı da sağlıklı olur. Ne yazık ki içinde bulunduğumuz durum bunun tam tersi ve son derece kritiktir. Günümüzde baharlar, yazlar kalmazken ekosistem çığlıklar içerisindedir. Yok oluşun içerisindeyiz ve hiç hız kesmeden ilerliyoruz. Artık ne “Sessiz Bahar” var ne de “Gürültülü Yaz” artık mevsimler yok ve içinde bulunduğumuz gezegen çığlıklar içerisinde… Bilim dünyası içinde bulunduğumuz durumdan tüm nesillerin geleceğinden son derece kaygılı.

     Günümüzde  dünyanın nerdeyse tamamında sessiz baharlar yaşanmakta ve  tam da bu noktada Carson’un hikayesi daha da anlamlı olmakta…

            Biz şimdi iki yol ayrımında duruyoruz. Uzun süredir seyahat ettiğimiz yol aldatıcı şekilde kolay görünen, bizim büyük bir hızla ilerlediğimiz ancak sonunda felaket olan dümdüz bir süper otoban. Ayrılan ikinci yol –“az gidilen yol” –dünyamızı korumamızı garantileyen hedefe ulaşmamız için tek şansımız. Sonuçta seçim bize bağlı…

                                                                                                                                                                Emine KANTAR

 

 

KAYNAKÇA

 Budak,H.Genel Tıp, Çevre ve Toplum ,Tüketim Toplumu ve Çevre Sempozyumu ,16-17 kasım 2012 KARABÜK ,ss.138-151http://indexive.com/uploads/papers/pap_indexive15954106292147483647.pdf

Jahan İbadullayeva ,Jumaniyazova  K.Azimzadeh S.Canıgür S.Esen F .Çevre Kirliliğinin İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkileri ,Türk Tıp Araştırma Dergisi ,2019,S.1(3),52-58

Özbek,A.Sessiz Bahardan Ortak Geleceğimize Sürdürülebilirliğin Kısa Tarihçesi (1962-1982) https://www.academia.edu/41173006/SESS%C4%B0Z_BAHARDAN_ORTAK_GELECE%C4%9E%C4%B0M%C4%B0ZE_S%C3%9CRD%C3%9CR%C3%9CLEB%C4%B0L%C4%B0RL%C4%B0%C4%9E%C4%B0N_KISA_TAR%C4%B0H%C3%87ES%C4%B0_1962_1987_

Özdağ, Ufuk .Sessiz Bahar’dan Sonra Ses Getiren Elli Yıl: Kadın ,Çevre ,Sağlık Edebiyet Fakültesi Dergisi 2011S.2 C.28 ss:179-199

https://tr.euronews.com/2022/05/18/arast-rma-2019-y-l-nda-her-alt-olumden-birine-kirlilik-kaynakl-hastal-klar-neden-oldu

https://1000kitap.com/kitap/seen-rachel-carson–309566/benzerKitaplar

https://www.amazon.com.tr/Who-Rachel-Carson-Sarah-Fabiny/dp/0606361715

Subscribe
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
Tüm yorumları göster